31 Mart 1918 olayları, Azerbaycan Türklerinin hafızasında derin izler bırakan trajedilerden biri olarak anılmaya devam ediyor. Her yıl 31 Mart’ta Azerbaycan’da soykırım ve katliam kurbanları anılarak tarihin acı sayfaları yeniden hatırlanıyor.
Hollanda Azerbaycan Türk Kültür Derneği Başkanı İlhan Aşkın’ın konuyla ilgili açıklamaları şöyle:
“1918 yılında Ermeni silahlı grupları tarafından başta Bakü olmak üzere Şamahı, Guba, Kürdemir, Salyan ve Lenkeran şehirlerinde Azerbaycan Türklerine yönelik büyük katliamlar gerçekleştirildi. Tarihi kayıtlara göre yalnızca bir gün içinde Bakü’de yaklaşık 12 bin Azerbaycan Türkü hunharca katledildi. Bazı yabancı kaynaklar ise bu sayının 25 bine kadar ulaştığını belirtiyor.
Katliamların en ağır yaşandığı yerlerden biri olan Şamahı’da da yaklaşık 7 bin Türk hayatını kaybetti. Mart ayında başlayan bu saldırılar kısa sürede geniş bir coğrafyaya yayılarak aylar boyunca devam etti ve ancak Eylül ayında sona erdi.
Bu büyük trajedi, Nuri Paşa komutasındaki Kafkas İslam Ordusunun bölgeye müdahalesiyle durdurulabildi. Osmanlı ordusu ile Azerbaycanlı gönüllülerden oluşan bu birlik, Bakü ve çevresinde ilerleyerek katliamların sona ermesinde önemli rol oynadı.
Tarihçiler, bu süreçte yaklaşık 50 bin Azerbaycan Türkünün hayatını kaybettiğini belirtiyor. Kafkas İslam Ordusu da bölgede verdiği mücadelede 1.100 asker ve 30 subayını şehit verdi.
Bugün Azerbaycan’ın birçok bölgesinde, o günlerde hayatını kaybeden siviller ile Kafkas İslam Ordusu’nun kahraman askerlerinin hatırasını yaşatmak amacıyla şehitlikler ve anıtlar bulunuyor. Her yıl düzenlenen anma törenlerinde, 1918’de yaşanan acıların unutulmaması ve gelecek nesillere aktarılması gerektiği vurgulanıyor.
Bu tarih, Azerbaycan halkı için sadece bir anma günü değil; aynı zamanda tarihten çıkarılan derslerin ve ortak hafızanın korunmasının simgedir.”