DEN HAAG – Hollanda’da ritüel kesim konusunda yeni bir dönem başlıyor. Partij voor de Dieren (PvdD) tarafından sunulan 36 769 sayılı inisiyatif yasa tasarısı hayvan kesimlerinde önceden bayıltmayı genel kural haline getirmeyi ve mevcut ritüel kesim istisnasını kaldırmayı öngörüyor.
Comité Bescherming Religieuze Vrijheden en Dierenwelzijn (CBRVD), 24 kuruluşun katılımıyla bu gelişmenin hem hayvan refahı hem de Hollanda’daki Müslüman ve Yahudi toplumlarının din ve vicdan özgürlüğü açısından ciddi biçimde ele alınması gerektiğini düşünüyor.
CBRVD olarak hayvanların refahının korunmasını destekliyoruz. Hayvanların nakliye sırasında ve kesim öncesinde mümkün olduğunca hayvan dostu koşullarda tutulması ve gereksiz acıların önlenmesi gerektiğine inanıyoruz. Ancak hayvan refahı ile din özgürlüğünün zorunlu olarak birbirinin karşıtı olarak görülmemesi gerektiğini düşünüyoruz.
Hollanda’da 2012 yılından bu yana devlet, kesimhaneler ve dini topluluklar arasında oluşturulan bir sistem bulunmaktadır. Bu sistem içerisinde denetim, eğitim, hayvan refahı protokolleri ve kontrol mekanizmaları yer almaktadır. 2021 yılında gerçekleştirilen bağımsız değerlendirmede, mevcut anlaşmanın etkin ve verimli çalıştığı, hayvan refahının geliştirilmesine yönelik normların uygulamada büyük ölçüde yerine getirildiği ve 2014 yılındaki başlangıç ölçümüne kıyasla hayvan refahında iyileşme sağlandığı sonucuna varılmıştır.
Din hürriyeti anayasal bir haktır
Ritüel kesim tartışması yalnızca bir hayvan refahı meselesi değildir. Aynı zamanda din ve vicdan hürriyeti ile ilgilidir. Hollanda Anayasası’nın 6. maddesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 9. maddesi ve Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı’nın 10. maddesi bu hürriyeti korumaktadır. CBRVD’ye göre bu nedenle yapılacak herhangi bir yasal değişiklikte hem hayvan refahı hem de din hürriyeti birlikte değerlendirilmelidir.
Danıştay’ın ilgili görüşü de bu açıdan önemlidir. CBRVD’nin değerlendirmesine göre, din özgürlüğüne getirilecek ciddi bir sınırlamanın yalnızca kanuni bir temele dayanması yeterli değildir, aynı zamanda gerekli, uygun ve orantılı olduğunun da ikna edici biçimde ortaya konulması gerekir. Daha az müdahaleci seçeneklerin de değerlendirilmesi önem taşımaktadır.
“Yasak” yerine diyalog ve mevcut sistemin geliştirilmesi
CBRVD, mevcut sistemin eleştiriye ve geliştirmeye açık olduğunu kabul etmektedir. Ancak çözümün otomatik olarak genel bir yasak olması gerektiği kanaatinde değildir. Komite olarak devlet kurumları, siyasi partiler, hukukçular, bilim insanları, hayvan refahı uzmanları ve dini topluluklarla açık ve yapıcı bir diyalog kurulmasını istiyoruz.
Özellikle mevcut sistemin nasıl daha şeffaf, daha iyi denetlenebilir ve hayvan refahı açısından daha da geliştirilebilir hale getirilebileceği konusunda birlikte çalışılması gerektiğine inanıyoruz.
Bizim çağrımız nettir: Hayvan refahını geliştirelim; ancak bunu din ve vicdan özgürlüğünü gereksiz yere sınırlamadan yapalım.
CBRVD harekete geçiyor
Yasa tekliIinin gündeme gelmesiyle birlikte komite bünyesinde hukukçulardan oluşan bir ekip kurulmuş ve kapsamlı bir görüş belgesi (position paper) hazırlanmıştır. Çalışmalar, Hollanda’daki farklı Müslüman toplulukları, federasyonları, vakıfları, dernekleri, imamları ve ilgili kuruluşları temsil eden 24 kuruluşun desteği ve katılımıyla sürdürülmektedir.
Kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla www.godsdienstvrijheid.net adresindeki internet sitesi de yayına açılmıştır. Sitede yasa tekliIiyle ilgili bilgilendirici içerikler, dosyalar ve belgeler kamuoyunun erişimine sunulmaktadır.
Siyasi partiler ve diğer ilgili kuruluşlarla yapılacak görüşmeler aracılığıyla yapıcı bir diyalog kurulması hedeIlenmektedir. ODnümüzdeki dönemde Hollanda kamuoyunun ve özellikle siyasi karar mercilerinin doğru, dengeli ve hukuken sağlam bilgilerle bilgilendirilmesine yönelik çalışmalar sürdürülecektir.
Yasa teklifine karşı imza kampanyası
Ritüel kesimde önceden bayıltmayı zorunlu hale getiren yasa tekliIinin geri çekilmesi talebiyle bir imza kampanyası başlatılmıştır.
https://petities.nl/petities/bescherm-godsdienstvrijheid-en-dierenwelzijn-stop-ritueelslachtverbod
Kampanya, din ve vicdan özgürlüğünün korunmasını ve mevcut anlaşma ve denetim mekanizmalarının esas alınarak geliştirilmesini hedeIlemektedir. Hükümete ve parlamentoya, hayvan refahını iyileştirirken temel hakları ve dini toplulukların özgürlüklerini orantısız biçimde sınırlamayan bir politika izlenmesi çağrısında bulunulmaktadır.
Amacımız, diyalog yoluyla çözüm üretmektir. Hayvan refahının geliştirilmesi ile din ve vicdan, özgürlüğünün korunmasının birlikte mümkün olduğuna inanıyoruz.
Recep Ayaz, (Comité Bescherming Religieuze Vrijheden en Dierenwelzijn (CBRVD) başkanı)